การรับรู้ในปัจจุบันขณะ

..ต้นไม้ที่เราเดินผ่านทุกวัน วันนี้มันอาจเริ่มผลัดใบ ตู้ไปรษณีย์หน้าปากซอยหายไปตั้งแต่อาทิตย์ก่อนโดยเราไม่ทันสังเกต..

C o n t e m p l a t i v e    P h o t o g r a p h y : I I

อวัยวะรับรู้นั้นเป็นประตูเชื่อมระหว่างโลกภายนอกกับภายในตัวเรา โดยอาศัยสมองเป็นตัวแปลความหมาย  สมองรวบรวมความหมายเหล่านั้นเป็นข้อมูลเก็บไว้ในความทรงจำ เพื่อจะใช้อ้างอิงในคราวต่อไป

เมื่อแรกที่เราเห็นภาพตรงหน้า ภายในช่วงเวลาแสนสั้น ข้อมูลนั้นถูกส่งไปยังสมอง เมื่อค้นหาข้อมูลจากประสบการณ์ สมองก็ระบุออกมาว่าสิ่งนั้นคืออะไร หรือหากไม่มีในฐานข้อมูลความทรงจำ สมองจะประเมินและคาดเดาว่ามีอันตรายหรือไม่ เราควรใส่ใจมันแค่ไหน และเราจะให้ความหมายกับมันอย่างไร

จนเมื่อเราคุ้นชินกับการเห็นสิ่งต่างๆ ในโลก เริ่มจำความหมายของสิ่งต่างๆ ได้ บางครั้งเพียงมองด้วยหางตา สมองก็บอกว่ามันคืออะไร เป็นการทำงานที่ดูมีประสิทธิภาพ แต่ขณะเดียวกัน หลายครั้งการติดฉลากอย่างรวดเร็วนี้ก็ทำให้เรามองข้ามรายละเอียดความเปลี่ยนแปลงบางอย่างไปง่ายๆ ..ต้นไม้ที่เราเดินผ่านทุกวัน วันนี้มันอาจเริ่มผลัดใบ ตู้ไปรษณีย์หน้าปากซอยหายไปตั้งแต่อาทิตย์ก่อนโดยเราไม่ทันสังเกต  หรือบางครั้งสภาวะที่ไม่ปกติภายในก็ทำให้การรับรู้ของเราผิดเพี้ยนไป เช่น เมื่อยามโกรธเราจะมองเห็นสิ่งต่างๆ ดูคุกคามและไม่น่าพอใจ  เมื่อเศร้าเสียใจเราก็จมไปกับอารมณ์จนมองไม่เห็นสิ่งรอบตัว  การรับรู้ผ่านสมองจึงไม่ใช่ความเป็นจริงเสียทีเดียว มันเจือปนด้วยอคติความเชื่อ อารมณ์ความรู้สึก ความคุ้นเคยและความทรงจำที่แต่งเติมอยู่เสมอ

แต่ในช่วงเวลาที่ความคิดลดปริมาณลงจนเกิดช่องว่างสั้นๆ ระหว่างความคิด เราจะกลับเข้าไปสู่สภาวะของการรู้สึกตัว การรับรู้ของเราผ่านอวัยวะรับรู้ต่างๆ จะกระจ่างชัดขึ้นมา เช่น จู่ๆ เราอาจเห็นแสงที่ส่องพาดแก้วกาแฟบนโต๊ะข้างหน้า เห็นเงาใบไม้ที่มีรูปทรงแปลกตา การเห็นแบบนี้อาจเกิดเพียงแวบเดียว จากนั้นความคิดก็จะดึงเราไปอีกทาง  ..การรับรู้ในสภาวะของการรู้สึกตัวจึงเป็นการรับรู้กับสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น ณ ปัจจุบันขณะ อย่างตรงไปตรงมาและสดใหม่ ไม่มีการให้ความหมาย เป็นเพียงการอยู่กับการมองอย่างธรรมดาๆ

ต.ค. 61
(เผยแพร่ในเว็บ artforselfawareness.com)